FIFA przygotowała jedną z najważniejszych od lat zmian w międzynarodowym systemie transferowym. Circular No. 1970 z 1 września 2026 r. przedstawia docelowe rozwiązania przyjęte w następstwie wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie Lassany Diarry. Nowe przepisy mają wejść w życie 1 stycznia 2027 r. i będą miały bezpośrednie znaczenie dla klubów profesjonalnych, zawodników, agentów oraz prawników zajmujących się kontraktami sportowymi.
Źródłem zmian jest wieloletni spór związany z kontraktem Lassany Diarry z Lokomotiwem Moskwa. Francuski zawodnik trafił do rosyjskiego klubu w 2013 r. Rok później doszło do konfliktu, w następstwie którego Lokomotiw rozwiązał jego kontrakt, powołując się na naruszenie obowiązków przez zawodnika.
Sprawa trafiła następnie do FIFA. W 2015 r. FIFA Dispute Resolution Chamber zasądziła od Diarry na rzecz Lokomotiwu około 10,6 mln euro odszkodowania. Rozstrzygnięcie zostało następnie utrzymane przez Trybunał Arbitrażowy ds. Sportu (CAS).
Problem miał jednak znacznie szerszy wymiar. Diarra chciał kontynuować karierę w innym klubie, a zainteresowanie jego zatrudnieniem wyraził m.in. belgijski Royal Charleroi. Potencjalny nowy pracodawca obawiał się jednak konsekwencji wynikających z ówczesnych przepisów FIFA, w szczególności możliwości ponoszenia solidarnej odpowiedzialności za odszkodowanie należne poprzedniemu klubowi zawodnika. Pojawiały się również problemy dotyczące rejestracji zawodnika i International Transfer Certificate (ITC).
Sprawa ostatecznie znalazła się przed Trybunałem Sprawiedliwości UE. TSUE uznał, że określone rozwiązania zawarte w RSTP mogą pozostawać w sprzeczności z unijną swobodą przepływu pracowników (art. 45 TFUE) oraz regułami konkurencji wynikającymi z art. 101 TFUE.
Wyrok nie oznaczał zakwestionowania samej zasady stabilności kontraktowej w profesjonalnym sporcie. Wymusił jednak na FIFA stworzenie systemu, w którym środki służące ochronie kontraktów będą bardziej obiektywne, przejrzyste i proporcjonalne oraz zgodne z prawem Unii Europejskiej.
Początkowo FIFA przyjęła rozwiązania przejściowe. Następnie rozpoczęła szersze konsultacje z przedstawicielami zawodników, klubów i lig. W pracach uczestniczyli m.in. FIFPRO, European Football Clubs oraz World Leagues Association, przy udziale UEFA i CONMEBOL.
10 czerwca 2026 r. Bureau of the FIFA Council zatwierdziło nowy model regulacyjny. FIFA określa reformę jako najbardziej znaczącą przebudowę RSTP od czasu ich przyjęcia w 2001 r.
Circular No. 1970 z 1 września 2026 r. przedstawia natomiast docelowe rozwiązania i zasady ich wejścia w życie.
Reforma nie ogranicza się do pojedynczej korekty art. 17 RSTP. Obejmuje Regulations on the Status and Transfer of Players, ale także zmiany w FIFA Disciplinary Code oraz Procedural Rules Governing the Football Tribunal. Zmiany dotyczą m.in.:
FIFA zapowiada system, który ma zachować zasadę contractual stability, ale jednocześnie nie może powodować nieproporcjonalnych ograniczeń w mobilności zawodników i działalności klubów na rynku transferowym.
Dla klubów szczególnie istotna jest data 1 stycznia 2027 r. Wtedy zasadnicza część nowego systemu ma wejść w życie.
Nie oznacza to jednak, że wszystkie nowe regulacje będą automatycznie stosowane do każdego istniejącego stosunku kontraktowego.
Circular No. 1970 przewiduje reguły intertemporalne. Co do zasady nowe przepisy RSTP będą stosowane wówczas, gdy okoliczności stanowiące podstawę sporu wystąpią już po ich wejściu w życie. Dodatkowo nowy art. 17 ust. 1 oraz art. 21bis mają mieć zastosowanie wyłącznie do kontraktów zawartych po wejściu w życie nowych RSTP.
To istotne rozróżnienie dla klubów zawierających pod koniec 2026 r. umowy wieloletnie.
Chociaż źródłem reformy była konkretna sprawa dotycząca międzynarodowego transferu zawodnika, znaczenie nowych regulacji jest zdecydowanie szersze.
Kluby profesjonalne powinny przed początkiem 2027 r. przeprowadzić przegląd stosowanych wzorców kontraktów zawodniczych, zwłaszcza postanowień dotyczących rozwiązania umowy przed upływem okresu, na który została zawarta.
Szczególnej analizy wymagają postanowienia określające skutki rozwiązania kontraktu bez uzasadnionej przyczyny, mechanizmy ustalania odszkodowania, klauzule związane z przejściem zawodnika do innego klubu oraz postanowienia próbujące z góry określić finansowe konsekwencje naruszenia umowy.
Znaczenie zmian nie ogranicza się przy tym do największych klubów Ekstraklasy. Regulacje dotyczące statusu zawodników, ich rejestracji i transferów tworzą system, którego elementem są również krajowe regulacje federacyjne. Z tego względu warto obserwować także ewentualne późniejsze dostosowania przepisów PZPN.
Sprawa Lassany Diarry jest już porównywana ze sprawą Bosmana. Oczywiście skutki obu orzeczeń nie są identyczne, ale łączy je zasadniczy problem: gdzie przebiega granica autonomii regulacyjnej organizacji sportowych, gdy ustanawiane przez nie przepisy wpływają na prawa zawodników oraz funkcjonowanie rynku?
W sprawie Diarry TSUE ponownie potwierdził, że szczególny charakter sportu może uzasadniać tworzenie specyficznych mechanizmów regulacyjnych, ale nie powoduje wyłączenia sportu zawodowego spod podstawowych zasad prawa Unii Europejskiej.
W praktyce oznacza to konieczność znalezienia równowagi pomiędzy dwoma wartościami: z jednej strony ochroną stabilności kontraktowej, bez której profesjonalny system rozgrywek i transferów trudno byłoby prawidłowo zorganizować, a z drugiej – swobodą zawodową zawodnika i prawem klubów do konkurowania o jego zatrudnienie.
Reforma ma również znaczenie ustrojowe. FIFA wskazuje, że przyszły model regulowania stosunków między zawodnikami i klubami ma być w większym stopniu oparty na dialogu społecznym i konsensusie reprezentantów pracowników oraz pracodawców. Docelowo RSTP mają ewoluować w kierunku międzynarodowych ram zbiorowych regulujących stosunki pracy w profesjonalnej piłce nożnej.
FIFA zapowiedziała również specjalną edycję Football Law Annual Review, poświęconą nowym RSTP, na 29 października 2026 r. Wśród omawianych zagadnień mają znaleźć się właśnie odszkodowania za naruszenie kontraktu, sankcje sportowe, odpowiedzialność solidarna oraz konsekwencje wyroku w sprawie Diarry.
Dla klubów i prawników zajmujących się profesjonalną piłką nożną najbliższe miesiące powinny być więc okresem przygotowania do nowych zasad. Kontrakty zawierane od 1 stycznia 2027 r. będą funkcjonowały już w istotnie zmienionym otoczeniu regulacyjnym.
Komunikat FIFA o nowym systemie transferowym
Omówienie FIFA Circular No. 1970 – Football Legal
Fot. Epsilon / Getty Images