Sejm uchwalił 22 października 2026 r. ustawę rozszerzającą zwolnienie z podatku dochodowego od osób prawnych dla organizacji pozarządowych. Nowe przepisy mają usunąć lukę między katalogiem działalności pożytku publicznego a katalogiem celów objętych zwolnieniem z CIT. Z nowej podstawy zwolnienia będą mogły korzystać również organizacje bez statusu OPP.
Zmiany mają objąć dochody uzyskiwane od 2027 r. Ustawa jest obecnie na etapie prac w Senacie, dlatego opisane rozwiązania jeszcze nie obowiązują.
Organizacje pozarządowe bez statusu organizacji pożytku publicznego korzystają najczęściej ze zwolnienia określonego w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o CIT. Obejmuje ono dochody przeznaczone na wskazane w tym przepisie cele statutowe, m.in. działalność oświatową, kulturalną, dobroczynną, ochronę zdrowia, ochronę środowiska oraz kulturę fizyczną i sport.
Katalog ten jest jednak węższy niż katalog sfer działalności pożytku publicznego. W rezultacie organizacja może prowadzić działalność pożytku publicznego, a mimo to mieć problem ze zwolnieniem dochodu przeznaczonego na jej finansowanie.
Sam zapis w statucie, że organizacja realizuje określony cel społeczny, nie wystarcza. Przy stosowaniu obecnego zwolnienia cel musi również mieścić się w katalogu wymienionym w ustawie o CIT.
Kultura fizyczna i sport są już objęte obecnym zwolnieniem. Klub, który przeznacza dochód na treningi, zawody czy inne działania realizujące jego statutowe cele sportowe, może więc korzystać z preferencji po spełnieniu ustawowych warunków.
Kluby często prowadzą jednak także dodatkowe aktywności: wspierają rozwój lokalnej społeczności, promują wolontariat lub organizują inicjatywy obywatelskie. Przy takich działaniach trzeba obecnie ustalić, czy ich rzeczywisty charakter pozwala przypisać je do któregoś z celów wymienionych w przepisie podatkowym.
Przykładowo projekt wolontariacki służący organizacji zawodów może realizować cel sportowy. Inicjatywa dotycząca ogólnego rozwoju wolontariatu w gminie wymaga już odrębnej oceny. Nie każde działanie podejmowane przez klub automatycznie staje się działalnością w zakresie kultury fizycznej i sportu. To praktyczna konsekwencja obecnej konstrukcji zwolnienia.
Nowy art. 17 ust. 1 pkt 6d ustawy o CIT ma obejmować dochody organizacji pozarządowych przeznaczone na działalność pożytku publicznego w całym ustawowym katalogu jej sfer, z wyłączeniem działalności gospodarczej.
Oznacza to, że przy korzystaniu z nowej podstawy zwolnienia organizacja nie będzie musiała wykazywać, że dane działanie mieści się również w węższym katalogu dotychczasowego art. 17 ust. 1 pkt 4.
Nowy przepis nie uzależnia też zwolnienia od wpisania konkretnego celu do statutu. Zgodnie z wyjaśnieniami przedstawionymi przez stronę rządową uwzględniana ma być również faktycznie prowadzona działalność pożytku publicznego. Dotyczy to warunku podatkowego — nie znosi zasad prowadzenia działalności organizacji zgodnie z jej statutem.
Organizacje posiadające status OPP już dziś korzystają z odrębnego, szerszego zwolnienia na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 6c ustawy o CIT. Dotyczy ono dochodów przeznaczonych na działalność statutową, z wyłączeniem działalności gospodarczej.
Nowe zwolnienie będzie dostępne także dla organizacji pozarządowych bez tego statusu. Fundacja lub stowarzyszenie nie będzie musiało uzyskiwać statusu OPP, aby korzystać ze zwolnienia obejmującego cały katalog sfer pożytku publicznego.
Zmiana nie wprowadza automatycznego zwolnienia wszystkich dochodów NGO. Nadal trzeba będzie prawidłowo określić przeznaczenie dochodu, faktycznie wydatkować go na uprawnione cele oraz posiadać dokumentację pozwalającą wykazać spełnienie warunków zwolnienia.
Wyłączenie działalności gospodarczej dotyczy przeznaczenia środków. Dochód uzyskany z działalności gospodarczej może co do zasady korzystać ze zwolnienia, jeśli zostanie przeznaczony i wydatkowany na uprawnioną działalność pożytku publicznego, z uwzględnieniem ustawowych wyłączeń. Zwolnienie nie obejmie natomiast dochodu przeznaczonego na finansowanie samej działalności gospodarczej.
Ustawa uchwalona na podstawie projektu z druku sejmowego nr 3137 przewiduje stosowanie nowego zwolnienia do dochodów uzyskiwanych od 2027 r. Dochody za 2026 r. będą rozliczane według dotychczasowych zasad. Ustawa wymaga jeszcze zakończenia procesu legislacyjnego.
Źródła: dokumentacja projektu — druk nr 3137, komunikat Komitetu do spraw Pożytku Publicznego.